بازگويي مشکلات پزشکي قانوني از زبان مدير کل
کالبد شکافي پرسش ها روي تخت تشريح
خراسان جنوبي - مورخ یکشنبه 1388/08/03 شماره انتشار 17397

از اتاق تشريح اجساد عکس مي گيرم براي دقايقي تنها مي مانم، تخت عمل تشريح با آن چه که در ذهن داشتم تفاوت دارد، چارچوب استيل و سردي که معلوم نيست چند جنازه روي آن کالبد شکافي شده است و دري که به سردخانه بيمارستان باز مي شود.

ناگهان سيستم تهويه به صدا در مي آيد، ترس و وحشت در دلم مي افتد حالا انگار صداي ضربان قلبم را هم مي شنوم نمي دانم چه اتفاقي افتاد.

کسي داخل اتاق نيست اما ترس وجودم را فرا گرفته است، ترس از چه، نمي دانم.

شايد اتفاق هايي که داخل اين سالن مي افتد.

«همکاران ما گاهي بعد از کالبد شکافي يک جسد متعفن و پوسيده، ناچار به رفتن ميهماني ياحضور در جمع خانوادگي هستند گاهي هم در صحنه هاي قتل، خشونت و نزاع با اين فضا و روحيه بايد به زندگي عادي خود ادامه دهند.

خانواده هاي پزشکان و کارشناسان پزشکي قانوني هم به طور غير مستقيم با سختي هاي اين شغل مواجهند.

از نظر آنان نوع کار و فعاليت در پزشکي قانوني چندان پذيرفتني و مورد اقبال نيست، آن ها بايد خيلي از مسائل کاري خود را ناگفته نگه دارند.

بازگو کردن اين نوع کار مثل معاينه جسد، تشريح، نزاع و ... در محيط خانواده جذابيت خاصي ندارد علاوه بر آن از نظر روحي و رواني نيز بر شاغلان پزشکي قانوني تاثيرگذار است.»

اين توضيح مدير کل پزشکي قانوني استان از فضاي حاکم بر کار در اين مجموعه است بنابراين بايد توجه ويژه اي به مباحث رفاهي و امنيتي آنان شود اما متاسفانه به لحاظ امنيتي، جايگاهي براي حضور نيروي انتظامي ديده نشده است در حالي که هر روز با صحنه هايي از تنش و دعوا در پزشکي قانوني مواجه هستم.

افرادي که در زندان ها به سر مي برند و به لحاظ خصوصيات روحي و رواني، در معرض يک خشم آني هستند در مجموعه حضور مي يابند گرچه براي مستقر شدن نيروي انتظامي تلاش کرديم اما اين کار عملي نشد زيرا يک قرارداد مالي بايد براي اين کار بسته شود، نيروي انتظامي در بانک حضور پيدا مي کند اما پزشکي قانوني مورد بي مهري قرار دارد اين مسئله از آسيب هايي است که پزشکي قانوني را تهديد مي کند. به گفته وي فعاليت اين سازمان، کاملا تخصصي و کارشناسي بوده و در مجموعه قوه قضاييه فعال است.

فقط پرونده هاي خاص و پيچيده به اين سازمان ارجاع مي شود که کارشناسان و پزشکان با استفاده از امکانات و روش هاي پيشرفته آزمايشگاهي در کشف حقايق، ابهامات و مجهولات به سيستم قضايي کمک مي کنند.

از بزرگ ترين تهديد در اين سازمان و به ويژه در مناطقي مانند خراسان جنوبي، بي رغبتي پزشکان براي کار در پزشکي قانوني است، طوري که با وجود برگزاري آزمون هاي متعدد استخدامي، تمايلي براي فعاليت در اين بخش نيست.

گاهي همکاران بعد از کالبد شکافي، ناچار به حضور در جمع خانواده، مهماني و... هستند اما با اين شرايط کار، فضا و روحيه، بعد از صحنه قتل، خون ريزي، خشونت و ... بر آنان تاثيرگذار است،

قسمتي از سختي هاي کار در پزشکي قانوني را همکاران به خاطر شغل، علاقه و تلاش در راستاي کارهاي حقوقي و قانوني و رسالت خود مي پذيرند اما قسمتي از مشکلات مربوط به مسائل حقوقي، معيشتي و نبود جايگاه حمايتي در جامعه است.

با شرايط خاص حاکم بر پرونده ها، به همان اندازه که سيستم قضايي در معرض آسيب است همکاران پزشکي قانوني نيز در معرض تهديدها و آسيب ها هستند.

با توجه به شرايط مطلوب کار پزشکان در ديگر ارگان ها، بسياري از همکاران در پزشکي قانوني براي انتقال به تشکيلات ديگر ترک خدمت يا بازنشستگي و ... تلاش مي کنند.

دکتر نورس با اشاره به اين که آسيب هايي از قبيل تهديد و تطميع در همه استان ها با شدت و ضعف وجود دارد، اضافه مي کند: با توجه به بافت خاص حاکم بر منطقه و شرايط کاري همکاران، تاکنون موردي از تطميع وجود نداشته است اما مواردي از تهديد گاهي به صورت ضعيف اتفاق افتاده و اين مسائل براي تشکيلات هميشه به قوت خود باقي است زيرا در استان هم پرونده هاي مهمي به ويژه در قاچاق مواد مخدر، قتل و مسائل مالي تشکيل و بررسي هاي پزشکي قانوني آن در منطقه انجام مي شود.

از ويژگي هاي منحصر به فرد پزشکي قانوني، تخصصي بودن کار آن است با وجود اين که در اين بخش پزشکي و پيراپزشکي، پزشکان و کارشناسان فراوان هستند اما همه را به راحتي نمي توان وارد سيستم پزشکي قانوني کرد.

حتي تمايل براي کار و فعاليت در مجموعه کوتاه مدت خواهد بود.

چون فعاليت پزشکي قانوني و بحث هاي آن تخصصي است، کساني که وارد اين عرصه مي شوند علاوه بر گزينش هاي رفتاري و اخلاقي، بايد مولفه هاي خاصي داشته باشند، دوره هاي آموزشي چند ماهه را پشت سر بگذارند و بر حسب اين دانش و اندوخته به کارشناسان و پزشکان مسئوليت داده مي شود.

بحث تخصصي پزشک قانوني هم در دانشگاه ها مطرح شده است و دانش آموختگان دانشگاهي اين رشته نيز مشغول فعاليت هستند.

چرا فعاليت در پزشکي قانوني را انتخاب کرديد، مواجه شدن با جرم، جنايت، جسد و اين موارد سخت نيست؟

در خانواده اي نظامي بزرگ شدم و با کارهاي قانوني و تشکيلات نيروي انتظامي در ارتباط بودم بنابراين علاقه و زمينه حضور در اين شغل را داشتم.

بالطبع آن کارکنان پزشکي قانوني هم مانند بقيه مشاغل خصوصيات و خلق و خوي خاصي دارند و مواجه شدن با اين صحنه ها در قسمت هاي متوفيات، مصدومان و ... برحسب نوع پرونده، بر شرايط، رفتار و حساسيت آدمي اثرگذار است.

کار در پزشکي قانوني به جسوري، روحيه بالا و قدرت برخورد با مسائل نياز دارد ولي اين نوع فعاليت، باعث شده است ديگر عادت کنم و نسبت به خيلي از مسائل بي تفاوت باشم اما تحمل اين شرايط و بروز ندادن بسياري از موارد عاطفي و رفتاري به ويژه در مورد پرونده هاي متوفيان در حضور مراجعه کنندگان، بار رواني بر انسان تحميل مي کند چرا که از يک طرف بايد با بازماندگان ابراز هم دردي کنيم و از طرف ديگر با جديت و بدون هيچ تاثيرپذيري وظيفه را انجام دهيم.

به گفته وي از طرف ديگر مي توان خوشحال بود که کار در پزشکي قانوني هميشه در برخورد با اين موقعيت ها نيست، گاهي شرايط متفاوت است.

هميشه مراجعان ما ناراحت، آسيب ديده و غمگين نيستند گاهي، افراد با دنياي اميد و آرزو وارد تشکيلات مي شوند و با گرفتن پاسخ مثبت و اميدواري به طرف زندگي حرکت مي کنند که براي مثال زوجيني که فرزند ندارند با احراز شرايط فرزند خواندگي و تاييديه سازمان با خوشحالي اين جا را ترک مي کنند.

رفع ابهام از متهم به بيماري يا محرز کردن موضوع مخفي شده در پرونده هاي قضايي نيز شادي طرفين را به دنبال دارد.

وي با بيان اين که بخش عمده مراجعه کننده هاي پزشکي قانوني سرپايي هستند، ادامه مي دهد: 85 درصد افراد، خودشان مراجعه مي کنند يا از طرف مقامات انتظامي به مرکز ارجاع مي شوند که اين 85 درصد، طيف وسيعي از معاينه يا اظهار نظر در مورد جنيني گرفته تا بعد از تولد و لحظه مرگ را شامل مي شود و بسياري از موارد هم در مورد سلامت روح و جسم است.

10 تا 12 درصد مراجعان هم با آزمايشگاه سر و کار دارند که انجام يک سري آزمايش هاي تخصصي براي کشف جرايم، تعيين علت فوت، رابطه پدر، فرزندي و ... را تشکيل مي دهد و 2 تا 5 درصد موارد، مربوط به بخش متوفيات است که بسيار حساس و مهم ترين قسمت کار در پزشکي قانوني به شمار مي رود و شرايط روحي و رواني خاص مي خواهد.

آيا پزشکي قانوني هميشه در تشخيص علت حوادث موفق است؟

در هر رشته حتي کار قضاوت، محدوديت هايي وجود دارد رشته پزشکي نيز پر از مجهولات، نادانسته ها و کشف ناشناخته است از طرف ديگر آدمي داراي جسمي است که پيچيدگي ها و ظرافت هاي خاص خود را دارد.

در علم پزشکي قانوني، هم موارد زيادي وجود دارد که گاه در پرده اي از ابهام باقي مي ماند و گاه علل انساني در اين قضيه تاثيرگذار است.

براي مثال گاهي بعد از يک صدمه يا آسيب، افراد به موقع مراجعه نمي کنند که با گذشت زمان امکان رديابي علمي و علت يابي نيست.

در تشخيص علل متوفيات نيز اصطلاح کالبد شکافي سفيد وجود دارد و در مورد پاره اي از اجساد است که با وجود اقدامات تشريحي، معاينه، آزمايش توجه به شرح حال مشاهدات باليني و ... باز هم علت مرگ به صورت مستند مشخص نمي شود.

تعداد اين قبيل پرونده ها خيلي کم است اما مواردي وجود دارد که در اين مواقع بر اساس شرح حال گرفته شده، گزينه هايي به عنوان پيشنهاد احتمال به يقين به مقامات قضايي ارائه مي شود که آن ها هم بر اساس تحقيقات قضايي خود به تشخيص قابل قبول مي رسند.

علت وجود تناقض بين آمار پزشکي قانوني و نيروي انتظامي در مورد متوفيات چيست؟

تعريف هاي آماري دستگاه ها با هم تفاوت دارد و اين مسئله باعث اختلاف نظر در ارائه آمار مي شود.در پزشکي قانوني، مراجعاني که به هر علت از دستگاه قضايي يا نيروي انتظامي ارجاع مي شوند جزو آمار هستند، در آمار متوفيات هم فوت سرصحنه تصادف، هنگام حمل يا بعد از تصادف و ... در همه حالات جزو آمار محسوب مي شود.

اما از نظر برخي دستگاه ها، براي توجه به زمان فوت، ملاک هاي ديگري مطرح شده است.

با توجه به اين که در تصادف ها براي پرداخت بيمه و غرامت ناشي از آن به نظر دستگاه هاي انتظامي و تاييد پزشک قانوني نياز است، به طور قطع دقيق ترين آمار مربوط به پزشکي قانوني است.

آمار مراجعه در زمينه آسيب هاي اجتماعي چگونه است؟

آمارها در پزشکي قانوني با يک نماي کلي گرفته مي شود و به صورت موردي لحاظ نمي شود.

پزشکي قانوني مرجع حد وسط بين مراجع قضايي و انتظامي است پرونده ها جمع بندي و به اثبات مي رسد و علت يابي و کارشناسي صدمات انجام مي شود و ارائه آمار در صورت نياز با ديگر دستگاه ها خواهد بود.

در بحث آسيب هاي اجتماعي، آيتم هاي زيادي مورد توجه است، امروز دستگاه هاي زيادي در کشور و استان اين مسائل را پي گيري و در اين زمينه اقدام مي کنند.

کودک آزاري، همسر آزاري، کودکان کار و خياباني، اعتياد، خودکشي ها، فرار دختران و پسران، همه اهميت دارد و توسط متوليان امر پي گيري مي شود و از آن جا که بازخورد اين معضلات در دستگاه هاي مختلف وجود دارد نمي توان آمار شاخص و واحدي در مورد افزايش يا کاهش آن ارائه کرد.

سند آسيب هاي اجتماعي در حال تدوين است، که بعد از آن مي توان وضعيت را با داخل و خارج استان مقايسه کرد.

با توجه به اين که منازعات، قسمتي از فرآيند آسيب ها و نشان دهنده نمايي از اين گروه است مي توان آن را در زمره آسيب هاي اجتماعي مورد توجه قرار داد.

وي گفت: به کودک آزاري و همسر آزاري نيز توجه شده است، همسر آزاري به شکل پنهان و آشکار وجود و در برخي از موارد به پزشکي قانوني و مراجع کشيده مي شود.

توجه ويژه به جوان ها در خصوص دختران و پسران از نظر معضلات و بحران هاي روحي و رواني، اجتماعي، خودکشي، پناه بردن به ديگران و دارو ضرورت دارد.

در مقايسه با آمارهاي کشوري، آمار آسيب هاي اجتماعي در استان بسيار پايين است. براي مثال خراسان جنوبي در زمينه منازعات بين 30 استان کشور رتبه 29 و در تصادفات رانندگي و مصدومان، جايگاه بيست و ششم را دارد.

به گفته وي متاسفانه آمارهاي پزشکي قانوني به دليل حساسيت هاي جامعه درمورد آسيب هاي اجتماعي با محدوديت مواجه و به ريز تفکيک نشده است و درصورت جمع بندي ريز آن، به مراجع امنيتي نيازمند ارائه مي شود و چنان چه نياز به اطلاع رساني باشد توسط آنان اقدام خواهد شد.

وضعيت سردخانه، آزمايشگاه و امکانات پزشکي قانوني در حال حاضر چگونه است؟

با وجود محدوديت بزرگ پزشکي قانوني در زمينه برخورداري از مجتمع پزشکي قانوني و همه تلاش ها در اين خصوص سفرهاي اول و دوم هيئت دولت، تاکنون درخصوص رفع اين معضل اساسي، اتفاق خاصي نيفتاده اما تلاش هاي پزشکي قانوني متوقف نشده است.

همه فعاليت هاي کارشناسي پزشکي قانوني با استفاده از ظرفيت هاي موجود در استان انجام مي شود به طوري که سالن تشريح در بيمارستان امام رضا(ع) آزمايشگاه و بخش معاينات در ساختمان ستادي انجام مي شود و مراکز پزشکي قانوني شهرستان ها نيز در ساختمان هاي اجاره اي فعاليت مي کنند.

آزمايشگاه با همه محدوديت هاي فضايي از تجهيزات فيزيکي مناسب برخوردار است اما باز هم به احداث مجتمع متمرکز در مرکز استان نياز است تا بخش هاي معاينات، تشريح، اداري، مالي و... را سامان دهي کند که اميد است در سفر سوم هيئت دولت در اين زمينه مساعدت شود.

در همه مراکز شهرستان هاي استان، پزشکي قانوني فعال است و خدماتي به جز تشريح ارائه مي شود که به زودي هم براي رفع مشکل انتقال اجساد از شهرستان ها در فردوس سالن تشريح راه اندازي خواهد شد تا جسدها از فردوس، بشرويه و سرايان به بيرجند منتقل نشود.

همچنين برنامه ريزي شده است که در قاين و نهبندان نيز، با توجه به مشکلات جا به جايي اجساد، آثار روحي و رواني و مسائل امنيتي حمل جنازه، سالن تشريح ايجاد شود.

در مرکز پزشکي قانوني قاين، فردوس و سرايان سيستم رايانه اي نصب و گواهي ها به صورت الکترونيکي صادر مي شود و اين طرح در نهبندان، بشرويه و سربيشه هم در حال انجام است.

در حال حاضر همه اجساد نيازمند کالبد شکافي به مرکز استان منتقل و با اولويت بندي کار انجام مي شود و مشکل خاصي نيست اما راه اندازي سالن تشريح در هر شهرستان با توجه به مسائل روحي و رواني و امنيتي بهتر است.



امتياز كاربران:
امتياز بدهيد:
نظرات
نام:
ايميل:
نظر:
كد امنيتي
کد مشخص نیست


كد امنيتي: