کاشت، داشت و برداشت زعفران
خراسان جنوبي - مورخ دوشنبه 1389/08/03 شماره انتشار 17682

باکمال: سطح زير کشت زعفران در فردوس حدود 3 هزار و 200 هکتار است که متوسط برداشت به طور ميانگين در سال هاي خشکسالي حدود 2 و در سال هاي ترسالي حدود 4 تا 5 کيلوگرم در هکتار برآورد مي شود.

گل زعفران به لحاظ اين که بايد در کمترين فرصت زماني از زمين چيده شود بنابراين اشتغال زايي بسيار بالايي دارد به طوري که در شهرستاني مانند فردوس بيش از 70 درصد مردم به طور مستقيم و به روش هاي گوناگون در گير برداشت و پاک کردن زعفران هستند.

کاشت اين محصول براي يک بار در مهرماه انجام مي شود و تا زماني که اقتصادي باشد ادامه دارد. در شهرستان فردوس متوسط زمان کاشت اوليه تا پايان حدود 10 سال است و در هر هکتار حدود 4 تا 5 تن پياز زعفران در زميني که قبلا آماده و کوددهي و آبياري شده است کاشته مي شود.

کود حيواني، بهترين کود براي کاشت زعفران بوده و ميزان مورد نياز براي هر هکتار حدود 50 تا 70 تن است. روال کاشت به اين صورت است که پس از تسطيح کامل زمين، کود در زمين مورد نظر پخش مي شود و براي اين که هنگام آبياري با آب جابه جا نشود توسط تراکتور کلتيوترزده مي شود سپس آبياري انجام مي گيرد و پس از 3 تا 6 روز که رطوبت زمين کم و به اصطلاح آماده شخم شد ابتدا با تراکتور يا خيش گاو زير و رو و سپس ماله مي شود تا زمين سست و آماده کاشت پياز زعفران شود.روز بعد يا همان روز پيازهاي زعفران در شخمي که توسط گاو يا تراکتور در زمين ايجاد مي شود در عمق 20 سانتي متري زمين قرار مي گيرد و سطح زمين صاف و ماله و سپس با شن نرم روي آن پوشيده مي شود، بايد توجه داشت که شن هاي نرم ريخته شده روي سطح زميني که زعفران کاشته شده بهتر است از 3 سانتي متر بيشتر و از يک سانتي متر کمتر نباشد چرا که در صورت بيشتر بودن شن ممکن است مانع سبز شدن پيازها شود و به اصطلاح پيازها خفه شود و در صورت کمتر بودن، رطوبت زمين در اواخر فصل پاييز و ابتداي بهار حفظ نشود. بعد از اين مرحله، پيازهاي زعفران پس از يک ماه سبز مي شود و سبزينه تسمه اي مانند حدود 30 تا 60 سانتي متر رشد مي کند که بستگي به نوع زمين و پيازهاي زعفران دارد.

هر پياز کاشته در بهمن ماه تکثير مي شود و ممکن است بسته به نوع زمين و اندازه پياز در همان سال اول به تعداد 3 تا 5 پياز تبديل شود در سال بعد همين پيازهاي جديد هر کدام يک تا 3 گل زعفران مي دهد که مي توان گفت هر هکتار زمين زعفراني در سال اول گل دهي در شرايط مناسب 150 تا 250 کيلو گل مي دهد البته ميزان گل دهي در سال بعد از کاشت بسته به مقدار پياز در سال اول هم دارد به اين معني که ميزان پياز کاشته شده در ميزان گل دهي موثر است يعني اگر پياز بيشتر باشد گل دهي نيز بيشتر خواهد بود.روند تکثير پياز هر سال ادامه مي يابد به طوري که در سال دوم گل دهي يعني سال سوم کاشت، ميزان توليد گل زعفران در هر هکتار به بيش از 2 تا 3 برابر سال اول گل دهي مي رسد.

توضيح مهم: پيازهاي زعفران که قرار است کاشته شود بايد سالم و بدون پوسيدگي باشد يعني زيرپوست پياز کاملا سفيد و بدون لکه هاي سياه رنگ که نشانه وجود کنه در پياز است باشد؛ البته وجود غده هاي کوچک قهوه اي رنگ در پياز زعفران طبيعي و به اين معني است که از آن نقطه ها سال بعد پياز تکثير خواهد شد.چنانچه عمق کاشت پياز زعفران کمتر از 15 سانتي متر باشد ممکن است 2 مشکل به وجود آيد؛ يکي اين که پيازها بيش از حد ممکن تکثير شود و زمين قدرت بزرگ کردن پيازها را تا حد گل دهي نداشته باشد بنابراين از گل دهي پياز کاسته شود و اشکال ديگر اين که ممکن است پيازها زودتر به آفت کنه مبتلا شود.همچنين پيازي که به صورت کم عمق کاشته شود زودتر رطوبت خود را از دست مي دهد.عمق زياد بيش از 20 سانتي متر در سال اول خوب نيست چرا که ممکن است پيازها قبل از سبز شدن خفه و تکثير هم به درستي انجام نشود.بهترين زمين براي کاشت زعفران زميني است که بيش از دو سوم آن خاک رس باشد، زمين هاي شن زار براي کاشت زعفران مناسب نيست چرا که قابليت رشد پياز را ندارد و پيازها از تغذيه مواد آلي خاک بي بهره مي ماند.در مرحله داشت، تجربه نشان داده است که زعفران در نقاط روستايي و سردسير عملکرد بهتري دارد حتي زمين هايي که بر اثر سبز شدن بوته هاي خار آبي (معروف به خارشتري) در تابستان سايه است و بوته هاي خار مانع از تابيدن آفتاب داغ به زمين مي شود گل دهي بيشتري دارد.وجين علف هاي هرز مزارع زعفران پس از برداشت گل و در آخر فصل پاييز بسيار مفيد و در افزايش گل دهي مزرعه در سال بعد موثر است.در مرحله برداشت، گل هاي زعفران بايد در اولين ساعات صبح حتي قبل از طلوع آفتاب چيده و در ظرف هاي تميز جمع آوري شود و از انباشتن زياد گل ها روي هم که باعث فشار و له شدن گل ها مي شود اجتناب شود.

گل هاي زعفران به 2 صورت تميز و يا به اصطلاح زعفران کاران ( پاک يا پر) مي شود که البته ممکن است در هر شهرستاني يک اصطلاح براي جدا کردن پرچم از گل به کار ببرند. يک شکل آن به صورت رشته اي است که پس از باز کردن گل زعفران پرچم هاي قرمز را با خامه آن يعني دم سفيد رنگي که سه کلاله قرمز بر سر آن است جدا مي کنند که در اصطلاح به آن زعفران «دسته» و يا همراه با خامه و يا رشته اي مي گويند و نوع ديگر، قيچي کردن گل زعفران از انتهاي ساقه به سمت گل است به نحوي که فقط 3 کلاله قرمز جدا شود و دم رشته اي يا خامه آن را در لابلاي ساقه گل بيرون مي اندازند که به اين نوع زعفران که به صورت کامل قرمز است و حتي ذره اي سفيدي به آن چسبيده نباشد زعفران ممتاز، سرگل و يا نگين نيز مي گويند. البته براي مصارف خانگي بهتر است از زعفران دسته يا همان زعفران هايي که خامه سفيد رنگ به دنباله کلاله متصل است استفاده شود چرا که امکان تقلب در بازار روي زعفران دسته ممکن نيست و اين نوع زعفران سالم تر است. بهتر است پرچم هاي قرمز جدا شده از گل زعفران داخل الک مخصوص گذاشته و روي هيتر مخصوص با حرارت ملايم خشک شود و پس از خشک شدن در داخل نايلوني تميز براي فروش و يا نگه داري قرار گيرد. زعفران چنان چه کاملا خشک شده باشد مي توان آن را داخل نايلوني تميز در دماي مناسب بين 2 تا 20 درجه سانتي گراد به مدت 2 تا 3 سال نگه داري کرد. البته بايد توجه داشت که گذشت زمان، مقداري از کيفيت رنگ و عطر زعفران مي کاهد.

تذکر:* از پهن کردن پرچم هاي قرمز روي روزنامه يا کاغذهاي رنگي بايد اجتناب شود چرا که زعفران ها بر اثر رطوبتي که دارد مواد رنگي را به خود جذب مي کند و از کيفيت آن کاسته مي شود.

*در مراحل کاشت، داشت و برداشت زعفران با کارشناسان جهاد کشاورزي مشاوره و به توصيه هاي آن ها توجه شود.

*از خوردن و مصرف رنگ هاي شيميايي که به تازگي در آشپزخانه ها و رستوران ها و حتي منازل به جاي زعفران روي برنج استفاده مي شود و ته چين برنج ها را با آن زرد مي کنند به شدت پرهيز شود چرا که بر اساس نظر کارشناسان بهداشت و تغذيه، رنگ هايي که به جاي زعفران استفاده مي شود شيميايي و سرطان زاست.



امتياز كاربران:
امتياز بدهيد:
نظرات
نام:
ايميل:
نظر:
كد امنيتي
کد مشخص نیست


كد امنيتي: