حاشيه نشيني؛ مجاورت با دکل هاي برق فشار قوي و خطر ابتلا به سرطان
خراسان رضوي - مورخ سه‌شنبه 1390/08/10 شماره انتشار 17972
نويسنده: سميه صادقي

در حالي که به گفته بسياري از کارشناسان تشعشعات ناشي از دکل هاي فشار قوي برق اثرات سوئي بر سلامت افراد مي گذارد و حتي مي تواند به سرطان خون منجر شود، بي توجهي برخي مسئولان و شهروندان در مشهد نسبت به رعايت حريم دکل هاي برق و جلوگيري از ساخت و ساز در مجاورت اين دکل ها، سبب شده است سلامت عده اي از شهروندان به خطر بيفتد.هر چند قانون حريم خطوط انتقال انرژي برق سال ۱۳۴۷ به تصويب رسيده است، و با توجه به تحقيقات علمي دامنه اين حريم بايد توسعه يابد، اما رعايت همين حريم موجود نيز مورد توجه قرار نمي گيرد.بر اساس قانون، شهرداري وظيفه جلوگيري از ساخت و سازهاي غيرمجاز و ارائه مجوز براي ساخت و ساز در خارج از حريم تأسيسات سازمان ها را بر عهده دارد، در حالي که شرکت برق، عهده دار حفاظت از حريم تأسيسات خود است. وظيفه نظارت و کنترل عوامل تهديد کننده سلامت مردم نيز بر عهده محيط زيست و معاونت بهداشتي است اما هر کدام از اين سازمان ها در انجام وظيفه خود به نوعي کوتاهي مي کنند.خراسان در اين گزارش به چرايي استقرار دکل هاي فشار قوي برق در مناطق مسکوني و پاسخ دستگاه هاي مسئول به اين موضوع پرداخته است.

سکونت چندين خانواده در همسايگي دکل هاي فشار قوي برق در انتهاي منطقه نه دره، بازي کودکان در زير اين نوع دکل ها در شهرک طرق، تجاوز به حريم خطوط و دکل هاي فشار قوي و مجاورت با امواج الکترومغناطيسي ذهنم را مغشوش مي کند.

آيا اين افراد از سرطان زا بودن مجاورت با دکل ها اطلاع دارند يا با آگاهي از اين موضوع، مضرات آن را به بهاي جان خود و کودکان شان خريده اند؟

حريم خطوط انتقال انرژي برق

بر اساس قانون سازمان برق ايران در سال ۱۳۴۷، حريم خطوط به ۲ دسته «حريم درجه يک» و «حريم درجه ۲» تقسيم بندي شده است. در مورد حريم درجه يک اقدام به هر گونه عمليات ساختماني و ايجاد تأسيسات مسکوني، دامداري يا باغ، درختکاري و انبارداري تا هر ارتفاع ممنوع است.

فقط زراعت فصلي و سطحي و حفر چاه و قنات و راهسازي و شبکه آبياري با اجازه وزارت نيرو و رعايت اصول حفاظتي مجاز است.

آن هم مشروط بر اين که سبب ايجاد خسارت براي تأسيسات خطوط انتقال نشود.اما در حريم درجه ۲، فقط ايجاد تأسيسات ساختماني اعم از مسکوني، صنعتي و مخازن سوخت، تا هر ارتفاع ممنوع است. با وجود اين قانون، گسترش بي رويه شهر و نظارت ناکافي بر ساخت و سازها در اين حريم هم چنان ادامه دارد.

عوارض مخرب امواج الکترومغناطيسي

يک کارشناس ارشد محيط زيست با اشاره به برخي تحقيقات علمي انجام شده در جهان مي گويد: برخي دانشمندان وجود رابطه بين انواعي از ميدان هاي الکترومغناطيسي و سرطان خون در کودکان را تأييد مي کنند و اعلام کرده اند: کابل ها و دکل هاي برق فشار قوي مي توانند سبب بروز سرطان هاي خون در کودکان شوند.

مهري رضايي مي افزايد: در تحقيق و پژوهش اخيري که در انگستان انجام شده است، حدود ۲۹ هزار نفر که پيش از ۱۵ سالگي به سرطان مبتلا شده اند، با گروه کنترلي که از لحاظ جنسيت، تاريخ تولد و منطقه تولد با افراد مبتلا به سرطان مشابهت داشته اند، مقايسه شده اند.

وي ادامه مي دهد: در اين پژوهش محل زندگي افراد جامعه نمونه در محدوده يک کيلومتري خطوط برق ۲۷۵ و ۴۰۰ کيلوواتي بوده است. اين تحقيقات نشان داده است امکان ابتلا به سرطان خون در کودکاني که در محدوده ۲۰۰ متري خطوط برق زندگي مي کنند، ۶۹ درصد بيش از کودکاني است که در فاصله بيش از ۶۰۰ متري خطوط برق زندگي مي کنند.

معاون سابق محيط انساني سازمان محيط زيست نيز در گفت و گو با ما مي گويد: بر اساس گزارش هاي به دست آمده و تحقيقات انجام شده، فراواني امواج الکترومغناطيسي که در پي نصب دکل هاي فشار قوي در مناطق مسکوني منتشر مي شود، باعث بروز مشکلات خوني و مغزي براي ساکناني که در حاشيه ميدان مغناطيسي تأثيرگذار اين امواج زندگي مي کنند، شده است. دکتر اصيليان مي گويد: با توجه به تأثيرات زيان بار اين امواج که از سوي بسياري از مراجع علمي به اثبات رسيده، لازم است راهکارهاي اساسي براي کاهش تأثيرات زيان بار اين امواج در کشور اتخاذ شود.

نتايج تحقيقات دانشگاه تربيت مدرس

اين عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس به تحقيقات انجام شده در اين دانشگاه اشاره و تصريح مي کند: اثرات زيان بار اين امواج بسته به نوع و شدت ميدان آن ها متفاوت است اما در مجموع عوارضي از جمله اختلالات خوني و مغزي ناشي از اين امواج در افرادي که به طور مداوم در معرض اين امواج هستند به اثبات رسيده است.

وي با اشاره به اجراي طرح سنجش امواج الکترومغناطيسي در تهران در سال ۸۸ مي گويد: اين طرح براي بررسي وضعيت امواج الکترومغناطيس و امواج راديويي انجام شده است.

اما با توجه به اين که هم اکنون سمتي در سازمان محيط زيست ندارم و نتايج اين طرح نيز منتشر نشده است از نتيجه آن اطلاعي ندارم.

وي نتايج به دست آمده از اين طرح را به ساير کلان شهرها نيز قابل تعميم مي داند و مي افزايد: با توجه به عوارض و تأثيرات سوء خوني و مغزي امواج الکترومغناطيس که بيشتر توسط دکل هاي برق فشار قوي توليد مي شود، اين دکل ها بر اساس استانداردهاي جهاني بايد دور از مناطق مسکوني احداث شود.

وي با بيان اين که اثرات اين امواج کودکان و نوجوانان را بيش از هر گروه سني ديگري تهديد مي کند، مي گويد: با توجه به اين که گلبول هاي سفيد و قرمز خون در سنين کودکي و نوجواني در حال رشد هستند، هرگونه موتاسيون و جهش خوني مي تواند به بروز اختلالات خوني و حتي انواع سرطان منجر شود.

لزوم تجديد نظر در قانون حريم خطوط انرژي برق

دکتر اصيليان با اشاره به رعايت نکردن حريم خطوط انتقال برق به دليل نظارت ناکافي دستگاه هاي مسئول و رشد بي رويه شهرها تصريح مي کند: اين در حالي است که بر اساس يافته هاي پزشکي بايد در قانون حريم خطوط برق فشار قوي هم تجديد نظر شود و حريم ها بسته به ميزان ولتاژ برق توسعه يابد.

شرکت برق مسئول حفظ حريم دکل هاست

کارشناس بهداشت حرفه اي مرکز بهداشت استان نيز در گفت وگو با ما مي گويد: عوارض امواج الکترومغناطيسي بر اساس ميزان و مدت زمان مواجهه، جنس، سن و حساس بودن افراد سنجيده مي شود ولي ممکن است افرادي که حساس (دچار بيماري خاصي) هستند حتي اگر در حد مجاز در مجاورت امواج الکترومغناطيس قرار گيرند، دچار مشکل شوند.

«مهندس فرشيد وفا» با بيان اين که مسئوليت حفظ حريم دکل هاي فشارقوي برق بر عهده شرکت برق است مي افزايد: در صورتي که شرکت برق بخواهد در نزديکي مناطق مسکوني دکل نصب کند يا شهرداري مجوز ساخت بنايي را در مجاورت دکل بدهد يا شهروندان درخواست دهند، مرکز بهداشت ميزان امواج الکترومغناطيسي را مي سنجد.

وي تصريح مي کند: بر اساس استاندارد اگر حريم لازم رعايت شود، براي افرادي که حساسيت چنداني ندارند، مشکلي به وجود نمي آيد.

استانداردهاي بين المللي

وي در پاسخ به اين سوال که محدوده استانداردهاي جهاني دامنه حريم دکل ها چقدر است مي گويد: استاندارد جهاني مرز ايمني را بيشتر مد نظر قرار داده و دامنه حريم دکل ها بيشتر از استاندارد کشور ما تعيين شده است.

وي هم چنين مي گويد: شهرداري که مجوز ساخت وساز مي دهد و شرکت برق که وظيفه حفظ حريم از تاسيسات را بر عهده دارد، بايد بر اساس فرآيندهاي کاري نقش خود را در خصوص سلامتي شهروندان به خوبي انجام دهند.

وظيفه اداره کل حفاظت محيط زيست استان

يکي از نکات اساسي در احداث تاسيسات و شرکت ها از جمله نصب دکل هاي انتقال برق، توجه به مسائل زيست محيطي است.

اينک سوالي که مطرح مي شود اين است که آيا اداره کل محيط زيست استان، نظارت کافي بر عملکرد شرکت برق دارد؟ معاون محيط انساني اداره کل محيط زيست استان در پاسخ به اين سوال مي گويد: تاسيساتي مثل نيروگاه با توجه به ارزيابي هاي زيست محيطي ايجاد مي شود.

خطوط انتقال برق نيز معمولا از کوتاه ترين مسير و دور از مناطق مسکوني عبور مي کند.

«مهندس قادري» مي افزايد: علاوه بر اين، حريمي بر اساس شدت ولتاژ در خطوط پيش بيني شده است که بر اساس آن، اجازه ساخت وساز در آن حريم به کسي داده نمي شود.

وي با تاکيد بر اين نکته که بر اساس قانون، حفاظت از حريم تاسيسات و خطوط انتقال برق بر عهده وزارت نيرو(شرکت برق) است، ادامه مي دهد: چون در شهر مشهد دکل هاي فشار قوي برق در بزرگراه ها يا بلوارها قرار دارد، حريم آن ها به خودي خود رعايت مي شود.

وي در پاسخ به اين سوال که چرا در برخي مناطق حاشيه شهر اين حريم رعايت نشده و چه کسي پاسخگوي به خطرافتادن سلامت مردم است، مي گويد: حاشيه نشيني و ساخت وساز غيرمجاز معضل مشهد است.

شهرداري و شرکت هاي خدماتي نيز درگير اين مشکل هستند.

قادري با بيان اين که نمي توان به وضعيت مناطق حاشيه نشيني به عنوان معيار اشاره کرد، اضافه مي کند: هر کسي که به حريم قانوني تاسيسات شرکت برق تعرض کرده باشد،خودش مسئول حفظ سلامتي است ضمن اين که حفظ حريم و حفاظت از تاسيسات بر عهده اداره متولي آن تاسيسات است.

در صورت هرگونه دخل و تصرف قانونا بايد معترض و مدعي بازپس گيري حريم باشد.

وي از اجراي طرح سنجش امواج الکترومغناطيس در کشور نيز اظهار بي اطلاعي مي کند و مي افزايد: با توجه به تراکم جمعيتي در تهران، ضرورت اجراي اين طرح در اين شهر بيش از مشهد است.

عوارض مخرب اين دکل ها بر سلامتي ثابت نشده است!

با وجود اين تفاسير، معاون برنامه ريزي شرکت برق منطقه خراسان نيز در پاسخ به اين سوال که با توجه به عوارض امواج الکترومغناطيسي دکل هاي فشار قوي، چرا حريم دکل ها رعايت نشده است، مي گويد: در خصوص عوارض دکل ها و نتايج پزشکي به نتيجه متقني نرسيده ايم و مسائلي که مطرح مي شود در حد چند تحقيق و پژوهش است.

ضمن اين که هر دکل فشار قوي داراي حريم است و ما آن را رعايت مي کنيم چون نهاد خدمت رساني هستيم.

«دکتر رجبي» مي افزايد: شبکه هاي برق با توجه به استعلام از سازمان هاي مربوطه و دور بودن از مناطق مسکوني احداث مي شود. اما پس از احداث اين شبکه ها بناهاي غيرمجاز و بدون نظارت ساخته مي شود و ما هم در اين خصوص با مشکلاتي مواجه هستيم.

وي با اشاره به گروه هاي گشت شرکت برق براي جلوگيري از تجاوز به حريم خطوط مي گويد: در نقاطي که اين خطوط براي مردم مشکل ايجاد کرده باشد موضوع را بررسي مي کنيم از جمله منطقه سيدي و... که خطوط را جمع آوري و خطي را به صورت دکل چهارمدار، در بخش راه آهن سرخس احداث کرده ايم.

هم چنين بر اساس سياست گذاري در کلان شهرها، شبکه هاي جديد با هزينه هاي مضاعف و به صورت زميني و کابلي انجام مي شود تا هم مشکلات مردم کاهش يابد و هم باعث زيباسازي شهر شود.

دکتر رجبي با بيان اين که ميزان ولتاژ دکل هاي برق در شهر ۶۳ و ۱۲۳ کيلو ولت و در شبکه هاي بين شهري ۴۰۰ کيلو ولت است مي گويد: شرکت برق بر عملکرد شرکت هاي پيمانکار نظارت دقيقي دارد.

چنان چه مردم در اين خصوص اعتراضي داشته باشند و آن را به اطلاع روابط عمومي شرکت برق برسانند، اين مسئله بررسي مي شود.

وي ادامه مي دهد: در صورتي که کوتاهي از شرکت برق باشد ما در حد امکانات موجود مشکل را رفع مي کنيم اما شهرداري هم بايد از ساخت وساز غيرمجاز جلوگيري و با توجه به قانون حريم، مجوز ساخت وساز بنا را صادر کند.

شهرداري نقش نظارتي دارد

در حالي که بر اساس قانون، شهرداري وظيفه جلوگيري از ساخت وسازهاي غيرمجاز را بر عهده دارد واين نقش در نزديکي تاسيسات دولتي پررنگ تر مي شود، دبير کميسيون ماده ۱۰۰ شهرداري نقش شهرداري را نظارت عاليه مي داند.دبير کميسيون ماده ۱۰۰ و نظارت بر ساخت وسازهاي شهرداري مشهد در پاسخ به اين سوال خراسان که چرا از ساخت وسازهاي غيرمجاز در حاشيه شهر و در مجاورت دکل هاي برق جلوگيري نمي شود، مي گويد: شهرداري اين موارد را به کميسيون ماده ۱۰۰ گزارش مي دهد.

اعضاي کميسيون نيز با توجه به شرايط دستور قلع يا جريمه فرد متخلف را صادر مي کنند.

«محمود برهاني» در پاسخ به اين سوال که آيا با جريمه کردن، مشکل پيامدهاي مخرب امواج الکترومغناطيسي بر سلامت شهروندان رفع مي شود، اظهار مي دارد: در اين ميان شهرداري نقش نظارت عاليه را دارد و در صورت مشاهده ساخت وساز غيرمجاز، مصالح بنا را جمع آوري و ساختمان را پلمب مي کند. همچنين در صورت فک غيرمجاز پلمب متخلف را جريمه يا قلع  بنا مي کند و راي اعضاي کميسيون ۱۰۰ هم در اختيار شهرداري نيست.



امتياز كاربران:
امتياز بدهيد:
نظرات
نام:
ايميل:
نظر:
كد امنيتي
کد مشخص نیست


كد امنيتي: